Lãnh sự - Lễ tân
Tuyên Quang với công tác bảo hộ công dân
[14:11 - 29/06/2016]

Trong Luật Quốc tế hiện đại, bảo hộ công dân được hiểu “theo nghĩa hẹp” là việc quốc gia thông qua các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tiến hành các hoạt động nhằm bảo vệ các quyền và lợi ích của công dân nước mình ở nước ngoài khi các quyền và lợi ích này bị xâm hại hoặc có nguy cơ bị xâm hại ở nước ngoài đó. Còn theo nghĩa rộng thì bảo hộ công dân không chỉ là việc quốc gia can thiệp để bảo vệ các quyền và lợi ích của công dân nước mình ở nước ngoài mà còn bao gồm cả các hoạt động giúp đỡ về mọi mặt mà quốc gia dành cho công dân nước mình khi ở nước ngoài, kể cả trong trường hợp không có hành vi xâm hại tới công dân của nước này.

Trên thực tế, Bảo hộ công dân có thể từ đơn giản như việc ra thông cáo cảnh báo người dân không đi du lịch đến một quốc gia đang có nguy cơ bị tấn công khủng bố hay đang nằm trong vòng dịch bệnh, cho đến các hoạt động phức tạp hơn như sơ tán hàng chục nghìn người lao động đến nơi an toàn hoặc về nước.

Đối với Việt Nam, Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 26/3/2004  của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài đã khẳng định rõ: “Việc bảo hộ những quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và pháp nhân Việt Nam ở nước ngoài là hết sức cần thiết, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước đối với công dân, góp phần nâng cao vị thế chính trị, uy tín của Nhà nước ta đối với thế giới cũng như trong con mắt người Việt Nam ở nước ngoài, góp phần khuyến khích, động viên ngày càng nhiều hơn sự đóng góp của bà con vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.

Trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang,  trong thời gian qua, công tác bảo hộ công dân đã được cấp ủy, chính quyền tỉnh thường xuyên quan tâm chỉ đạo. Với khoảng gần 2.000 người đang sinh sống, học tập, lao động tại nước ngoài, phân bố không đồng đều trên 30 quốc gia và vùng lãnh thổ, ngày 20/6/2015, Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 48/KH-UBND về việc thực hiện Chỉ thị số 1737/CT-TTg ngày 20/9/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường công tác bảo hộ quyền và lợi ích chính đáng của công dân Việt Nam di cư ra nước ngoài trong tình hình hiện nay. Trong đó, nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức của các cơ quan, tổ chức, cá nhân về tầm quan trọng của công tác bảo hộ quyền và lợi ích chính đáng của người di cư; tăng cường công tác quản lý hoạt động di cư của người dân ra nước ngoài, góp phần đảm bảo quyền và lợi ích của người lao động di cư trong bối cảnh hội nhập; chỉ đạo, xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh trong công tác bảo hộ quyền và lợi ích chính đáng của công dân Tuyên Quang di cư ra nước ngoài. Ngày 12/8/2015, Tỉnh ủy đã có Văn bản số 3367-CV/TU chỉ đạo triển khai thực hiện Chỉ thị số 45-CT/TW ngày 19/5/2015 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa IX về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới. Ngày 22/2/2016, Ủy ban nhân dân tỉnh đã Ban hành Kế hoạch số 14/KH- UBND  về thực hiện Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2016-2020.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng của tỉnh đã chú trọng đẩy mạnh triển khai tuyên truyền, phổ biến quán triệt và hướng dẫn các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác bảo hộ công dân nhằm trang bị cho người lao động kiến thức về pháp luật trong việc phòng tránh rủi ro, nâng cao nhận thức, ý thức phòng tránh những hành vi lừa đảo; xây dựng quy chế phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ đối ngoại nói chung, bảo hộ công dân nói riêng; phối hợp chặt chẽ với Cục Lãnh sự, Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện của Việt Nam tại nước ngoài trong xử lý, giải quyết các trường hợp công dân của tỉnh cần bảo hộ. Ngoài ra, việc thực hiện tốt các văn bản pháp luật, thủ tục hành chính về xuất nhập cảnh, kết hôn và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, xuất khẩu lao động của các cơ quan quản lý Nhà nước, các đoàn thể tại địa phương (Sở Ngoại vụ, Công an tỉnh, Sở Tư pháp, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội, Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố...) đã góp phần quản lý chặt chẽ về thông tin của người dân trong tỉnh ra nước ngoài lao động, học tập và làm ăn sinh sống; có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng của tỉnh trong việc bảo hộ quyền, lợi ích hợp pháp cho công dân khi cư trú và làm việc ở nước ngoài.

Hội thảo xử lý khủng hoảng di cư và bảo hộ công dân (nguồn Internet).

Tuy nhiên, qua thực tiễn công tác, có thể nhận thấy việc bảo hộ đối với công dân trên địa bàn tỉnh đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng cá nhân, đi lao động nước ngoài tự do, những người bị lừa đảo xuất khẩu lao động sang nước ngoài hoặc nhập cảnh trái phép vào nước ngoài... còn gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân là do nhận thức của người dân ở một số địa phương của tỉnh, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa chưa cao, không ý thức được những rủi ro có thể xảy ra khi đi xuất khẩu lao động,  đi theo trào lưu, hay dao động, ít va chạm, chưa nhận thức đúng và đầy đủ về quyền lợi và nghĩa vụ khi đi làm việc ở nước ngoài; những rủi ro có thể xảy ra khi đi lao động nước ngoài không theo hình thức hợp pháp; một số trường hợp người lao động đi xuất khẩu lao động còn vi phạm pháp luật, ý thức kỷ luật kém, lối sống tự do, buông thả…dẫn đến việc phải về nước trước thời hạn. Mặt khác, khi xảy ra trường hợp công dân gặp rủi ro, hoạn nạn  tại nước ngoài, do không thực hiện việc đăng ký công dân với cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài, không ai quản lý, nên khi có tai nạn, rủi ro chưa thể khẳng định ngay họ có phải là công dân Việt Nam hay không để tiến hành bảo hộ, giúp đỡ. Để có thể giúp đỡ, bảo hộ cho họ, cơ quan đại diện cần có một thời gian nhất định để tiến hành xác minh kể từ khi nhận được thông tin. Ngoài ra, phải tìm nguồn tài chính để chi phí và mua vé máy bay đưa họ về nước vì nguồn chi của Quỹ Bảo hộ công dân chủ yếu là trên nguyên tắc tạm ứng hoặc có bảo lãnh, đặt cọc.

 Do vậy, để công tác bảo hộ công dân của tỉnh được triển khai kịp thời, hiệu quả thì trước hết cần:  Đổi mới, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật của Nhà nước về bảo hộ công dân, các thủ tục, quy định của Pháp luật về xuất nhập cảnh, xuất khẩu lao động, kết hôn có yếu tố nước ngoài; tích cực vận hành cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chức năng của tỉnh trong việc trao đổi thông tin liên quan đến công tác xuất nhập cảnh, bảo hộ công dân và đấu tranh phòng, chống tội phạm buôn bán người; Đào tạo, nâng cao chất lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng kết hợp nâng cao nhận thức về quyền lợi, nghĩa vụ của người lao động khi đi làm việc ở nước ngoài, nâng cao ý thức kỷ luật, sự hiểu biết về pháp luật, phong tục, tập quán, văn hóa của nước sở tại; Thường xuyên cảnh báo các nguy hiểm, rủi ro khi đi xuất khẩu lao động tại một số thị trường.

( Triệu Phương)